Jak działa duży pies pasterski?
Duże owczarki, psy pasterskie stróżujące. Chronią zwierzęta, których pilnują - patrolują teren, lokalizują obiekt, wypłaszają, nakłaniają do rezygnacji - "pertraktują" z drapieżnikiem.
Akronim LGD [ang. Livestock Guarding Dog] definiuje psa przeznaczonego dedykowanym zwierzętom do ochrony, niczym tarcza.
Za ‘protoplastę’ uważany jest Tibetan Dog [dosłownie “pies tybetański”] poprzez swój historyczny związek z psami towarzyszącymi rzymskiej armii, zarekwirowanym dobytkom i prowiantowi. Miały one, sukcesywnie rozpraszane po odwiedzanych obszarach, zapoczątkować pierwotne typy dużych psów asystujących pasterzom i strzegących ludzkich siedzib.
Rzeczona teoria uzasadnia unifikację eksterieru i postury dużych psów pasterskich.
Są to zwierzęta masywne (”psy dużych ras”) - zarówno gabarytowo (kościec, mięśnie), jak i dzięki ofutrzeniu (zgodnie z geografią i klimatem rejonu powstania rasy).
Kamuflują dzięki umaszczeniu sierści
do warunków oferowanych przez środowisko (śnieg, skały, efekt zaspy/kamienia na trawie)
do chronionych, dedykowanych rasowo zwierząt (przewaga białej, szarej, płowej, piaskowej szaty)
Dla wszystkich w typie strategiczne są - dyspozycyjność i kondycja psa stale preferującego przebywanie na zewnątrz (praca, żywienie, sypianie) oraz odporność na zmienne pogodowe i sezonowe (podszerstek, grubość skóry).
Predyspozycje, to cechy (dziedziczone lub nie) u psa pasterskiego pracującego – wg typu użytkowego, rasy, linii rodowodowej, indywidualnych możliwości (kolejność nieprzypadkowa).
Wilk szary, skądinąd zwierzę drapieżne pokrewne psu domowemu, polując realizuje kolejne elementy sekwencji drapieżnej – łańcucha wg wzorca zachowań*, którego krańcowym ogniwem ma być konsumpcja zabitej zwierzyny (lub jej ucieczka). Sekwencję tychże zachowań można podzielić na trzy funkcjonalne sekcje
Wstępna (wybór ofiary) - eksplorowanie otoczenia, podążanie za tropem, ogólna aktywność sensoryczna (sygnał głodu od organizmu, bodziec środowiskowy, praca zmysłów).
Dynamiczna (pościg z pochwyceniem) - wyjątkowo szybka, wiedziona motywacją dążenia do celu.
Finalna (na martwej ofierze) - regeneracja sił, odpoczynek, podział zdobyczy (po sukcesie), wreszcie zjedzenie (w razie porażki gotowość do polowania na nowo).
Zgodnie z predyspozycjami, pies stróżujący na pastwisku powinien przerwać wilkowi realizację sekwencji zachowań drapieżnych, nie pozwalając tym samym na zaatakowanie wypasanych zwierząt. Interweniuje na wstępnych ogniwach, ZANIM nastąpi dynamiczna partia zawierająca atak.
Lokalizowanie - moment, w którym bodziec fizjologiczny napędza dzikie zwierzę do poszukiwania pożywienia; migrowanie po okolicy
Pies pasterski patroluje teren lub przebywa pośród inwentarza. Pracuje autonomicznie albo współpracuje z innymi w grupie (celem rozproszenia grupy polujących wilków) - analizują zapach, nasłuchują, wypatrują, pozostają czujne.
Śledzenie - drapieżnik podąża za zapachem; eksploruje w pobliżu; wyczuwalna obecność intruza
Pies pasterski odpowiada na zmiany w otoczeniu niskim, miarowym tonem szczekania, maskującym emocje - informuje psy lub pasterza/gospodarza, wysyła intruzowi komunikat w swojej gotowości.
Skradanie - znieruchomienie; zaczajone podchodzenie; intruz rozpoznawalny w zasięgu węchu, wzroku i słuchu
Szczekanie przyspiesza, niezmiennie pewne siebie, bez zabarwień emocjonalnych. Dalsze działania psa pasterskiego zależą od eskalacji
– Zajmuje pozycję pomiędzy obiektem traktowanym jako zagrożenie a stadem chronionych zwierząt (blokowanie dostępu).
– Wybiega do przodu, jeśli intruz nadal skraca dystans (symulacja ataku).
Na tym etapie dziki drapieżnik ma zrezygnować; zadaniem psa pasterskiego jest uprzedzić zasadniczy atak, ponieważ centralna partia pościgowa po wystartowaniu przebiega nieprzerwanie i błyskawicznie, wzmacniana wstępnymi przygotowaniami oraz determinacją drapieżnika do zabicia.
Wzorcowy pies pasterski nie będzie dążył do konfrontacji za wszelką cenę - wówczas zostawiłby chronione stado bez ochrony. Z kolei, zdrowy, dorosły wilk jest z natury “oportunistą” - oszczędza energię, nie ryzykuje pochopnie. We wszelkich ostatecznych, konfliktowych sytuacjach zawodzi jakakolwiek “pertraktacja” – przeważają emocje i strategie przetrwania.**
UWAGA: Zarówno zwierzę drapieżne, jak i dowolna nieznana (bądź nierozpoznana) osoba (w tym pies biegający poza kontrolą opiekuna), zostaną potraktowani przez pracującego psa pasterskiego tak samo – jak intruz. Pies pasterski na pastwisku pracuje, nie przebywa tam dla towarzystwa!
*Tutaj omawiam kompletną sekwencję zachowań drapieżnych (teoria). W praktyce pewne ogniwa bywają pomijane (zależnie od kontekstu sytuacji), jednakże ich kolejność czy intencje zostają zachowane.
**Bezpośrednie konfrontacje pies-wilk z reguły skutkują ciężkimi ranami lub śmiercią po jednej ze stron lub po obu.